SanalAlemci

Cevap: Cenab-ı Hak, kulunun yapacağı işi ve onu ne şekilde işleyeceğini biliyor. Bunun için, o işi, kulun yapacağından dolayı takdir buyurmuştur. Kulun, iradesine dayalı işlerde, önce kendi cüz”i iradesi, sonra Allah’ın iradesi sadır olur.

2- Soru: Allah’a, Peygamber’e, (neuzü billah) Sin ve Kaf ile küfreden kişiye selam verilir mi?

Cevap: Selam, Müslümana verilir. Bu alçaklığı yapan kimse Müslüman değildir ki selam verilmeye layık olsun.

3- Soru: Kalbe gelen vesveseleri uzaklaştırmak için Allah’a sığınmak ve Ayete’l-Kürsi’yi okumak fayda verir mi?

Cevap: Evet, fayda verir. Şeytanı kahredecek en güzel tedbirlerden biridir.

4- Soru: Allah’ın ve Peygamber Efendimiz’in ism-i şerifleri yatak odasında bulunsa bir mahzur var mıdır?

Cevap: Bu mübarek isimlerin bulunduğu odada yatmanızda bir mahzur yoktur. Elbise değiştireceğiniz zaman tesettüre dikkat göstermeniz ve bu mübarek isimlere karşı açık bulunmamanız İslami terbiye icabıdır.

5- Soru: Hz.Allah, takdir ettiği kaderimizi bizim dualarımızla, isteğimizle ve uğraşmamızla değiştirir mi, yoksa ne kadar uğraşsak takdir-i İlahi değişmez mi?

Cevap: Cenab-ı Hakk’ın takdiratı iki kısma ayrılmaktadır. “Kaza-i mübrem”, “Kaza-i muallak”. Kaza-i mübrem, “Levh-i mahfuz”da tespit edilmiş bulunduğundan, burada tebdil olmaz. “Bizim katımızdaki bir hüküm değiştirilmez”(1) mealindeki ayeti kerime bunun delilidir. Kaza-i muallak, “Levh-i mahv-ü isbat”da tespit edilmiş olduğu için bunda değişme olabileceği İslam uleması tarafından açıklanmıştır. “Allah dilediğini mahv, dilediği şey’i de isbat eder”(2) mealindeki ayet ile, “Allah onların kötülüklerini iyiliklere tebdil ediverir”(3) manasındaki ayet-i kerimeler bu görüşün delili olarak gösterilmektedir. (1-Sure-i Kaaf:29, 2-Sure-i Ra’d:39, 3- Sure-i Fürkan:70)

6- Soru: Efendim, ben İslamiyetten haberdar olan iyi bir ailede büyüdüm. Bunun için ne kadar şükretsem azdır. İslami bilgilerden ve İslami şuurdan mahrum bırakılmadım. Şeriatin nasıl bir nizam olduğunu ve biz gençlerin bu uğurda nasıl çalışmamız icap ettiğini, irtibat halinde bulunduğum hoca ve talebe arkadaşlardan öğrendim. Halen devam etmekte bulunduğum lisede, İslamiyetten habersiz veya körü körüne ona düşman olan arkadaşlarıma bildiklerimi aktarmaktayım. Buraya kadar her şey güzel! Böyle bir nimet, 20. asırda herkese nasip olmuyor. Fakat son zamanlarda -şeytan ve nefis müstesna- hiçbir baskı olmadığı halde, Allah’ın varlığı hususunda şüpheye düşmeye başladım. Önceleri küçük (zayıf) olan bu şüphe, gitgide beni rahatsız etmeye başladı. Mesela: Namaz içinde: ‘Biz namaz kılıyoruz, ama ya Allah yoksa bu hareketimiz boşuna değil mi?’ veya oruç tutar iken ‘Ya Allah yoksa’ şeklinde adi bir düşünce bütün benliğimi sarıyor. O derece ki, bundan kurtulmak ve sıyrılmak mümkün olmuyor. O derece ki, bundan kurtulmak ve sıyrılmak mümkün olmuyor. Mahkulat hakkında tefekkür etmeyi denedim ve fakat muvaffak olup bu şüpheyi tamamen giderebilsem -İnşaallah- İslamiyetin en iyi yaşayıcısı ve savunucularından bir mücahit olacağım. Buna, kendi kendime, yüzlerce defa söz verdim. Ne olur bana yardım edin.

Cevap: Birçok dünya ilimlerinin doğuşunda şüphe ilk noktadır. Bu duygu, kuvvetlenerek zan haline gelmiş, hududu tesbit edilmiş ve tarifi yapılmış ise “müsbet” olma vasfını kazanmıştır. Felsefe gibi bu vasfı kazanamayanlar mazide ve hâlde çöküp gitmişlerdir. Fakat Halık’ımızın varlığı o kadar açıktır ki, onun varlığında izahata bile ihtiyaç yoktur. Allah (cc) olmasa, aslı faslı, ismi ve cismi olmayan alem ve Adem nasıl ve ne şekilde olacaktı? Çamurdaki bir iz, oraya basan ve oradan geçip giden bir canlıya delalet etmeye yeterken, bu muazzam kainat ve içindeki varlıklar, Allah’ın varlığına açık birer delil değil midir? Tahmin ederim ki, şüpheciliği esas alan felsefecilerin tesiri altında kalmış veya yahut derslerinize giren hocaların bir kısmının kafalarınıza doldurduğu, felsefe yoluyla gönlünüze aktardığı evham ve şüpheler sizi ve birçok bahtsız genci bu hale sürüklemektedir. Siz aldığınız dini terbiyenin tesiri ile imanınızı korumak için nefs ve şeytanın tohumlarını yeşertmesine karşı cihad vermektesiniz. Bu imkan ve iktidara malik olamayanlar, küfrün ve inkarın içine düşmekte ve çok kere kendini kurtaramadan fani hayatını bitirmekte ve yitirmektedir. Kalbinize bu şüphe gelince, “Euzü billahi mineşşeytanirracim”i okuyunuz. O devam ettikçe siz de bu mübarek kılıçla nefsin boynunu vurmaya devam ediniz. Cenab-ı Hak, Kur’an-ı Kerim’de; “Eğer şeytandan bir fit seni dürtecek olursa hemen Allah’a sığın. Çünkü O, hakkıyla işitici, tam bilicidir”(4) buyurmaktadır. Umarım ki, şeytanı bu şekilde kahredip, uzaklaştırmış olursunuz. Bunu takiben, yürekten gelen bir samimiyetiyle, yedi “Kelime-i tevhid” ile yedi defa “La havle vela kuvvete illa billahil-aliyyil azim” deyiniz. Böyle bir şüphe bulunmadığı zamanlarda Salevat-ı Şerife’ye devam ediniz. Günde yüz defa Efendimiz’in (sav) ruh-i şerifi için Salevat okuyunuz. Sesiniz, Allah Resulü’nün (sav) manevi antenlerine intikal etmeye başlar. Bunu takiben Efendimiz’in (sav) şefaat ve yardımlarını isteyiniz. Cankurtaran simidi, nasıl denize düşeni kurtarmakta yardımcı olursa, Salevat-ı Şerife de “itikadi meselelerde” şüpheye düşeni kurtaran bir “manevi gemi”dir. Bu şüphe hali, namaz içinde geldiği zaman, kalbinizin dili ile iblise şu cevabı veriniz: “Allah (cc) olmasaydı, olmayan bir şey için, sen bana bu vesveseyi yapar mıydın? Senin yaptığın bu vesvese bile Allah’ın var (sav) olduğunun delilidir.” Bir de banyo yaptığınız yere küçük abdest bozmayınız. (5) Sure-i A’raf: 200

7 – Soru: Allah’tan (cc) başkasına secde caiz olmadığı halde, meleklerin Adem Aleyhisselam’a secdesi nasıl caiz olmuştur?

Cevap: Meleklerin Adem Aleyhisselam’a secde etmeleri, kendi arzularından doğmuş değildir. Bu secde, Cenab-ı Hakk’ın emriyle olmuştur. Allah’ın (cc) emriyle ve yüce Halıkımızın Hz. Adem’in (as) vücudunda tecelli eden ilahi kudret ve kemalatı önünde secde etmişlerdir. Bu sebeple yaptıkları secde Allah’ın (cc) emriyle olduğu için, Allah’a (cc) yapılmış olmaktadır. Diğer bir ifade ile bu secde, teabbüdi değil, hürmetle bir eğilmedir.

8 – Soru: Üzerinde Allah’ın (cc) adı bulunan bir yüzük ile helaya girilebilir mi?

Cevap: Bu yüzük parmağında iken helaya girmek mekruhtur. Fakat bu yüzük parmağında iken kırda abdest bozmakta bir sakınca yoktur. Mühim olan bununla kirli bulunan mahalle, helaya girilmemesidir.

9 – Soru: Allah Teala’nın varlığına ve birliğine iman etmenin farz oluşu akli midir, yoksa şer’i midir?

Cevap: Biz Maturilere göre aklidir. İmam Ebu Hanife Hazretleri şöyle demektedir: “Şayet Allah, peygamber göndermemiş olsaydı, yarattığı (insan) üzerine, onun varlığını akılla bilmek vacip olurdu.”

10 – Soru: Bir cemiyette bize adamın biri ‘Allah nerede ve bana göster’ dedi. Bu kişiye nasıl davranmak gerekirdi?

Cevap: Siz de ondan aklını ve ruhunu göstermesini isteyin. Göstersin bakalım. Var olan her şeyin görülmesi gerekmediği gibi, görülmeyen bir şeyin de yok olması gerekmez.

11 – Soru: Gazetelerde “Allah” lafzı geçiyor ve bu gazeteler çeşitli yerlere atılıyor. Bu Allah (cc)’ın ismine karşı bir saygısızlık olmuyor mu?

Cevap: Gazete ve benzeri neşir vasıtaları içinde Lafza-i Celal ve benzeri mübarek kelimeler varsa, onları ayak altında bırakmamalıdır. Çaresizlik karşısında toplayıp yakmak daha münasip bir tedbir olur.

12 – Soru: Yatak odasında Kelime-i Tevhid veya Kelime-i Şehadet yazılı levhaların bulundurulmasında bir sakınca var mıdır?

Cevap: Tesettüre tam riayet edilemiyorsa yatak odasına bu gibi levhaları asmamalıdır.

13 – Soru: Zebur kitabına tapanlar hala var mıdır? Eğer varsa onlara ne deriz?

Cevap: Zebur kitabına tapma olmamıştır. Ancak onunla amel edenler bulunmuştur. Esasen Zebur birtakım va’z münacatlardan meydana gelmiştir. Hz. Davud ve onun ümmetleri Tevrat’ın hükümleriyle amel etmişlerdi.

14 – Soru: İman mahluk mudur, değil midir?

Cevap: Sualinizin va’z ediliş tarzında bir yanlışlık vardır. Doğrusu “Kur’an mahluk mudur, değil midir?” olacaktır. Cevabı buna göre verelim: Kur’an-ı Kerim mahluk değildir.

15 – Soru: Din ile iman arasındaki fark nedir?

Cevap: Din, “Cenab-ı Hakk’ın va’z ettiği ilahi bir kanundur ki, akıl sahiplerini kendi ihtiyarları ile neticesi hayır olan şeye sevk (ve teşvik) eder.” İman da, “Peygamber Efendimiz’i (sav), Allah (cc) tarafından getirdiği kesinlikle bilinen şeylerin tamamında tasdik etmek”ten ibarettir.

16 – Soru: “İlim son sözünü söylemiştir” cümlesini lütfen izah eder misiniz? Mesela, bir İmam Gazali için de durum böyle midir

Cevap: Bu sözde bahsi geçen ilim, “dini ilimdir.” Müsbet ilim ise, emekleme ve zirveye doğru tırmanma gayreti içinde bulunmaktadır. Bu sebeple son sözü söyleyememekte ve acze düşmektedir. Yoksa dini ilimlerde gereken söylenmiş bulunmaktadır. İslami ilimler, her hususta sözünü söylemiştir.

17 – Soru: Din ve imanı veya bunların esaslarından birini -maazallah- inkar eden “kafir” olur mu?

Cevap: Din ve imanı inkar eden ve İslamiyetin emirlerinden yahut yasaklarından herhangi birini reddeden kimse, derhal kafir olur.

18 – Soru: Tedbir, takdiri bozar mı?

Cevap: Tedbirin alınması takdire aykırı bir iş değildir. Eğer bir husustaki takdir-i ilahi, Levh-i Mahfuz’da takdir ve tesbit edilmiş ise, onda değişiklik cari olamaz. Şayet Levh-i Mahv ü isbatda tesbit edilmiş ise, onda değişiklik olabilir. Bu değişiklik Cenab-ı Hak tarafından olur. Yoksa bizim tedbirimizden değil.

19 – Soru: Bugün, dünya üzerinde san’at pek büyük önem taşımaktadır. Resim, müzik ve heykelcilik vs. de san’attan sayılmaktadır. Dünya milletleri, sanatlarının gelişmiş olması oranında zahiren ve hükmen itibarlı oluyorlar.Bizler, okullarda şu sorularla karşılaşıyoruz: “Uygarlığın gelişmesi demek olan san’ata karşı çıkmak, uygarlıkla bağdaşmaz. İslam dini, resim, heykel ve müziğe müsaade etmemiş. Bu sebeple insanlığın san’at alanında ilerlemesine set çekmiş oluyor. Nasıl olur böyle şey?”

Cevap: İslam dini, resmin tamamını ve hacmi şekillendirmek demek olan heykelciliğin hepsini yasaklamış olmayıp canlı varlıkların resmini yapmayı ve heykel yontmayı men etmiştir. İslami eserlerdeki tezhipler ve minyatürler, cansız varlıkların resmini çizmek ve nakş etmekte bir mahzur bulunmadığının açık delilidir. Minberlerin yapılmasındaki oymacılık, sütunların ve direk başlıklarının yapılmasında yontma san’atının ve mihraplardaki mukarnasların yapılmış olması, heykelciliğin ancak canlı varlıklara ait olanının yasaklanmış ve geri kalanının serbest bırakılmış olduğunu açıkça göstermektedir. Resim ve heykelcilikteki bu küçük daraltma, nesiller boyunca devam eden puta tapıcılığın önüne set çekmek gayesiyle olmuştur. İslami ölçüler önünde san’at, san’at için değil, gaye için kullanılacaktır. “Uygarlığın gelişmesine” çalışırken, san’atı başıboş bırakmayan İslam, onu disipline etmiştir. “Bugünün medeni insanları, resme tapmıyor. Bu endişe, geçmiş zamana ait olarak kalmalı, hale müdahale etmemeli değil midir?” diyenlerin bulunduğuna şahit olmaktayız. Bu iddia tam olarak doğru değildir. Zamanımızın insanları arasında fetişizmin kalıntılarına rastlanmakta ve putperestliğin özentisini taşıyanların bulunduğunu görmekteyiz. Esasen, geçmiş tarihlerde de insanoğlu, resmi yapıp karşısına geçip tapınmaya başlamış değildir. Belki, önce Ma’bud-ı hakıykî olan Allah’tan (cc) gayrisine tapmaya başlamış ve daha sonra bunların resim ve heykelini yapmaya kalkmıştır.

İslam dini, “uygarlığın gelişmesi demek olan” san’ata karşı çıkmamış; “uygarlığın” aygırlığa dönüşmesini önlemiştir. Biz Müslümanlar, ilme tapmayız. Müsbet ilmin kanunlarını vaz eden Allah’a (cc) iman ederiz. İslam, müziğin belden aşağısına ve nefse hitap eden çeşidine karşı tavır almış ve bunların bestelenip seslendirilmesine karşı çıkmıştır. “Rakı şişesi içinde balık olsam” diyen sözde şairlerin, “Donlara Destan” yazan beyinsizlerin,

bir tutacak dal mı verdi,

Bir giyecek şal mı verdi,

Kucak kucak mal mı verdi?

Ya nem alır “felek” benim? diyen dinsizlerin güftesini besteye, daha sonra sahneye ve hatta devlet radyosunda okutmaya kadar vardıran zihniyetin müzik anlayışı ile İslam’ın müsaade ettiği musiki arasında, üzümden elde edilen şıra ile şarap arasındaki kadar büyük fark vardır. İslam, san’atın aslını değil, yozlaştırılmış vasfını yasaklamış bulunmaktadır. Bu hükmü ile de insanlığın hayrına ve ilim haysiyetinin korunmasına matuf tedbir koymuş bulunmaktadır.

20 – Soru: İnsanlar rızık hususunda müsavi olarak yaratılmışlar mıdır?

Cevap: Rezzak-ı Kerim olan Rabbimiz, herkesin rızkını farklı yaratmıştır. Bunda pek çok hikmetler vardır. Kimine fazla verse azacaktır, kimisine de az verse kızacak ve ahlakını bozacaktır. Bunların uhrevi sorumluluğunu önlemek için kimine az verir, kimine de bol ihsan eder. Bu, ilahi bir tensip ve akılla izahı kolay olmayan bir taksimdir. Kullar teslimiyet-i külli ile hareket etmeli ve kadere rıza göstermelidir. Bu hususla ilgili bir Ayet-i Kerime, (eş-Şüra suresinin 27. Ayet-i Celilesi) bulunmaktadır. Üzerinde ibretle düşünmenize vesile olur ümidiyle aşağıya yazıyorum: “Eğer Allah bütün kullarına (müsavat üzere) bol rızık verseydi, yeryüzünde muhakkak ki taşkınlık ederler, azarlardı. Fakat O, ne miktar dilerse (rızkı o kadar) indirir. Şüphe yok ki O, kulların (ın her halin)den hakkıyla haberdardır, (her şeyi) kemaliyle görendir.”

21 – Soru: Cenab-ı Allah, bütün ruhları alem-i ervahta yarattı. Biz, ecdadımızın torunları sayılmaktayız. Biz mi onların torunlarıyız, yoksa onlar mı bizim torunlarımızdır? Bu husus bilinmemektedir. Çünkü ruhlarımız hep birlikte yaratıldı. Bu hususta bizi aydınlatır mısınız?

Cevap: Bunu bilinmeyecek ve aydınlatılmaya ihtiyaç gösterecek bir tarafı yok. Fakat her nasılsa sizin içinize bir kurt düşmüş olacak. Bildiğimiz kadarı ile durumu açıklayıp size faydalı olmaya çalışacağız. Vücutların ruhlarla imtizacı neticesinde bu aleme gelişlerindeki sıra ile, dünyaya gelmelerine sebep olan babanın tesiri dikkat alınınca, önce gelen, daha sonra doğandan büyük olmakta ve yakınlık derecesine göre baba ve dede diye isim almaktadır. Aynı gün meydana gelen birçok yumurta, kuluçka makinasına veya tavuğun altına değişik zamanlarda konulsa, aralarındaki bu fasıla ikişer ay olsa, yumurtadan ilk çıkan civciv, ikinci çıkacak yavrulardan iki ay büyük, daha sonra çıkacak civcivlerden dört ay büyük olmaz mı? Yumurtalar aynı gün doğduğu için, bu fasılalarla meydana gelen civcivleri aynı yaşta kabul etmeye mantık ve ilmi hakikatler müsait mi? Ne dersiniz?

22- Soru: Zamanın tebeddülü ile ahkam tebeddül eder, sözü her sahada geçerli midir?

Cevap: Ayet ve hadis ile hükme bağlanmış şeylerde zamanların tebeddülü ile en küçük bir değişiklik asla caiz olmaz. Bu fıkıh kaidesinde değişeceği bildirilen hükümler, ancak örf ve adete dayalı şeylerdedir. Beldelerin “Kile” diye isimlendirdikleri ölçek, birçok memlekette birbirinden farklı bulunmaktadır. Bunda bir mahzur yoktur. Zira örf-i belde böyle devam edegelmiştir. Havaların sıcak ve soğukluğuna göre değişik giyiniş tarzı da örf ve adetlerle tesbit edilebilir. Yoksa namaz, oruç gibi ibadetlerin ne zamanında, ne edasında asla bir değişiklik düşünülemez. Bu, zamana değil, Kur’an’a bağlı bir hükümdür.

23 – Soru: Elfaz-ı küfrü telaffuz edenin hükmü nedir?

Cevap: Böyle bir kelimeyi söyleyen küfre girer, îman ve nikahını yenilemesi gerekir. İman edince nikah geri gelir. Bu söz, boşanmada kullanılan bir lafız gibi nikahı noksanlaştırmaz.

ALLAH (C.C.)’IN SIFATLARI

1 – Soru: Cenab-ı Hakk’ın sıfatları zatının aynı mıdır, yoksa gayrı mıdır?

Cevap: Allah Teala’nın sıfatları zat-ı ilahinin ne aynıdır, ne de gayrıdır. Aynı olan zat ile müttehid olması ve teaddüd-i zat lazım elir. Gayri olsa, sıfat-ı ilahinin zat-ı ilahiden ayrılması lazım gelir ki, bu durumda ya binefsihi kaim olması veya gayr ile kaim olması gerekir. Bunların hepsi de muhaldir. Bu sıfatlar, kıdem-i zamani ile kadim ve hudus-i zati ile hadistirler.

2 – Soru: Cenab-ı Hakk’ın Semi ve Basar sıfatları mevcut ve madum olan her şeye taalluk eder mi?

Cevap: Hak Teala’nın Semi ve Basar sıfatları mevcut olan şeylere taalluk eder. O mevcut, ister vacip isterse caiz olsun. Fakat Rabbimizin bu sıfatları, maduma taalluk etmez. Zira madum (yok olan), görülüp işitilmeye müsait bir şey değildir.

3 – Soru: Bizleri yoktan var eden yüce Allah’ımızın(cc) 1001 ism-i şerifi olduğunu öğrenmiş bulunuyoruz. Kur’an’da geçen doksan dokuz ism-i şerifi var. Biz 99 ism-i şerifin içinde Tanrı diye bir isim bulamadık. 99 ism-i şerifin haricinde kalan 902 ism-i şerifin içinde mi? Açıklar mısınız?

Cevap: Tanrı kelimesi Türkçe olup ilah ve ma’bud kelimelerinin karşılığı olarak kullanılmaktadır. Allah lafzının karşılığı olarak kullanılamaz. Kur’an-ı Kerim’de ve Esma-i Husna arasında Tanrı kelimesi yoktur. Zira bu lafız Türkçedir. Allah lafzı ile Tanrı kelimesi arasında fark vardır. Şöyle ki: Tanrı kelimesinin sonuna “ler” takısı getirilerek cemi (çoğul) yapılabilirse de Allah lafızı çoğul olarak kullanılamaz.

4 – Soru: İrşadiye kitabının 29. sayfasında “Ve yükferu bi kavlihi Reeytullahe fil menami” ibaresi vardır. Bu ibareye göre bir kimse, “Rüyada Allah’ı gördüm” dese kafir olur. Mısır’da tahsil görenlerden bazılan bu ibarede yanlışlık görerek Allah’ı rüyada görmek sevaptır demişlerdir. Siz ne dersiniz?

Cevap: Bahsettiğiniz kitabın ibaresinde, ya mürettibin veya müellifin bir hatası olmuş. Bu yanlışı kimin yaptığını bilemediğimiz için tayinden çekiniyoruz. Muhakkak olan bir şey varsa, bu ibare ve ifade tamamen yanlıştır. Akaid şerhi Kesteli ve onun haşiyesi Ramadan Efendi ile diğer akaid kitaplarımızın tafsialt ile anlattıkları husus, “Rüyada Cenab-ı Hakk’ı görmenin” caiz olduğu ve İslam büyüklerinden birçoğunun bu saadete mazhar bulunduğudur. “Abdüllatif” adlı va’z kitabından (s.201) naklettiğimiz İmam-ı Azam efendimizle ilgili bir bahis de doğrudur ve akaid haşiyesinde vardır.

5 – Soru: Cenab-ı Hakk’ın Rezzak sıfatını inkar eden ne olur?

Cevap: Kafir olur.

6 – Soru: Bostan, Gülistan adlı kitabın 13. sayfasında Allah Teala’ya “Efendi” tabiri kullanılmıştır. Bu ne derece doğrudur?

Cevap: Allah Teala’nın isim ve sıfatları tevkifidir. Bunların dışında bir isim ve sıfatın kullanılması doğru olmaz. Anlayamadığımız bir husus olmuştur: Sorunuzda iki kitap ismi verdiğiniz halde bir tek sayfa numarası göstermektesiniz. Bu sayfa hangi kitaba ait olmaktadır?

7 – Soru: Canlılar arasında bir dişiden dünyaya gelmemiş varlık var mıdır?

Cevap: Evet, mevcuttur. Üç canlı (Adem aleyhisselam, Hazret-i Havva ve Salih aleyhisselamın devesi) bir canlı vasıta olmaksızın ilahi kudretin tezahürü neticesinde yaratılmıştır.

CENNET-CEHENNEM

1 – Soru: Şu anda cennet ve cehennem var mıdır? Mekan tahsis edilmiş midir?

Cevap: Cennet de cehennem de el’an mevcuttur. Ayet-i kerimelerde cennet ve cehennemden bahsedilirken mazi (geçmiş zaman) sigası ile “Üuıddet” (hazırlandı) buyrulması, onların halen mevcut olduğunu gösteren delillerden biridir. Me’va adlı cennetin Sidretü’l-Münteha’nın yanında bulunduğu, Kur’an-ı Kerim’in ifadesiyle (Sure-i Necm ayet 15) sabittir. Hz. Nuh’un kavmi; suda boğulduğundan onların derhal cehenneme sokulduklarını haber veren Ayet-i Kerime (Sure-i Nuh 25) cehennemin varlığını ifade etmektedir. İşte bu ve benzeri birçok Ayet-i Kerime ve Hadis-i Şerifler, cehennemin el’an mevcut bulunduğunun belgeleridir. Akaid kitapları bu hususu açık ve geniş olarak beyan etmektedir.

2 – Soru: Kadınlar, cennete girince yine dünyadaki kocaları ile mi evlenecekler?

Cevap: Hayatta iken birbirinden memnun yaşadılarsa ve hoşnutlukla ayrıldılar ise kadın zevcin hanımı olacak. Kadının birden fazla evlilik yapması halinde; hangi kocasından memnun olarak ayrıldı ise onun hanımı olarak kalacak.

3 – Soru: Veled-i zina olan bir kimse, bihakkın İslam’ı yaşamış olsa bile cennete giremez, deniliyor. Bu söz doğru mu?

Cevap: Böyle bir iddia doğru değildir.

4 – Soru: Bazı kimseler, borazancının, çaldığı düdüğü ile; sarhoşun, kadehiyle birlikte haşrolunacağını; müezzinlik yapanların, ezan okuyarak haşrolunacağını ifade etmektedirler. Bu hususun sıhhat derecesini açıklar mısınız?

Cevap: Peygamber Efendimiz’in “Yüb’asü küllü abdin ala ma mate aleyh” Hadis-i Şerifi buna delalet etmektedir.

MEZHEPLER

1 – Soru: Biz Hanefîlerin itikatta İmamı Ebu Mansur Muhammed Maturidi’dir. Diğer üç mezhebin imamları aynı mıdır?

Cevap: Şafii, Maliki ve Hanbeli mezhebi mensuplarının itikadi meselelerde İmamı, Ebu’l-Hasen el-Eşari’dir.

2 – Soru: Mezhepler arasındaki farkların giderilmesi ve bunların birleşmesi kabil midir? Bir mezhepte olan kimse diğer mezhepteki bir şahsa ne zaman imamlık yapabilir? Birbirinin mezhebine girebilir mi?

Cevap: Mezheplerin arasındaki fark, esasta değil, fer’i hükümlerdedir. Namaz, her mezhepte farzdır. Fakat namazın farz ve vaciblerinin sayısında mezhepler arasında fark bulunabilir. Hanefi, Maliki, Hanbeli ve Şafii gibi mezhebin salikleri, diğer bir mezhepteki imama uyabilirler. Yeter ki imam olan şahıs kendisine uyacak diğer mezhepteki şahsın mezhebindeki abdesti bozan şeylerden sakınmış olsun. Bunların birleşmesi (telfiki) doğru ve caiz değildir. Tamamen taklit etmek şartıyla bir Şafii, Hanefi mezhebine girebilir. Bir Hanefi de Şafii mezhebini taklit edebilir. Fakat canının istediği zaman Hanefi, işine geldiği zaman Maliki veya Hanbeli mezhebini taklit etmek suretiyle daldan dala konan kuş misali hareket edemez.

3 – Soru: Mezhebler ne için ve nasıl ve ne zaman çıkmıştır?

Cevap: Ashab-ı Kiram devrinden sonra, Kur’an-ı Kerim ve Hadis-i Şeriflerden hüküm çıkarma kudretine sahip müctehidler azalmıştı. Bunun üzerine Müslümanlar, içtihat kudretinde bulunan fakihlere tabi olma yolunu tuttular. Onların derslerinde bahsettikleri mevzular, sorulara verdikleri cevaplar ve fetvalar halkın takip ettiği bir yol ve fıkhi bir mezhep olarak doğmuş oldu.

4 – Soru: Suudi Arabistan ve diğer Arab memleketlerinde İslamiyeti ehl-i sünnet mezhebi üzere yaşayanlar var mıdır?

Cevap: Suudi Arabistan devleti, Vehhabilik mezhebinin yayılmasını hedef almış bulunmaktadır. Fakat halkın arasında ve bilhassa orada yerleşmiş Türklerde ehl-i sünnet mezhebiyle amel etmek yaygındır.

5 – Soru: Bir kimse, canı istediği zaman Hanefi mezhebine, dilediği zaman diğer mezheblerin hükümlerine göre hareket edebilir mi?

Cevap: Edemez. Taklitte bir imam tercih etmesi gerekir.

6 – Soru: Ehl-i sünnetin dört fıkhi mezhebinin dışında, yine ehl-i sünnete bağlı olduğu halde, tabileri kalmadığından yaşayamamış ve bu sebeple günümüze kadar gelememiş fıkhi mezhebler var mıdır? Varsa adları nelerdir?

Cevap: İkinci ve üçüncü asırda, en fazla şöhret yapmış müctehidler; İmam-ı Azam Ebu Hanife, İmam Malik, İmam Şafii, İmam Ahmed bin Hanbel’dirler. Tabiin ve tebei tabiinden müctehidlik derecesinde bulunup da mezhepleri devam etmemiş bulunan zatlar şunlardır: İbrahim Nehai, İbni Ebi Leyla, İbni Şübrüme, Süfyan-ı Sevri, Hasan ibni Salih, Abdurrahman Evzai, Amr b.Haris, Leys bin Sa’d, Abdullah ibni Ebi Cafer, İshak bin Raheveyh, Ebu Ubeyd Kaasım bin Selam, Ebu Sevr-i Bağdadi, İbni Huzeyme, İbni Nasr-ı Mervezi, İbni Münzeri Nisaburi, Davud-ı Zahiri, İbni Cerir-i Taberi.

7 – Soru: Mezheplerin hak ve batıl olduklarını nereden anlayıp da hak-batıl olduğuna hükmediyoruz? Bazı mezhepler var ki aynı yıl içinde kurulmuşlardır. Mesela Zeydi, Caferi ve Hanefi mezhepleri gibi. Ayrıca Caferi mezhebinin kurucusu diye bilinen Cafer-i Sadık (k.s.) silsile-i sadatdan değil mi?

Cevap: Mezheplerin hak oluşu, umumi hükümler bakımından, İslam dininin inanç, ibadet ve muamelat ile alakalı hükümlerine her bakımdan uygun düşmesi ile anlaşılır. Batıl mezhep de bu esaslara ters düşen yolun adıdır. Mezhep kurucularının aynı tarihte yaşamaları, aynı şehir ve hatta aynı medresede yetişmiş olmalarıyla, kurdukları mezheplerin hak veya batıl olarak vasıflandırılmasında aynı sıraya konulamaz. O zatın İslam’a mutlak bağlı olması, fasit te’villere, kusurlu tefsirlere ve mantıksız tezvirlere kaçmaması ile mezhebinin hak olduğu anlaşılır. Vasıl bin Ata, Hasan Basri Hazretleri’nin rahle-i tedrisinde yetişmiş ve fakat sonunda ondan yüz çevirmiş ve Mütezile’nin önderi olmuştur.

8 – Soru: Ehl-i sünnet dışında kalan fırka-i dalaletten hangisi küfre nisbet olunur?

Cevap: Bu hususta size, Milel ve Nihal Tercümesi’ni tetkik etmenizi tavsiye ederim.

9 – Soru: Ehl-i sünnet ve’l-cemaattan olan mezheplerin hak olduğunu biliyoruz ve inanıyoruz. Fakat, bize “Hak olduğunu ne ile isbat edersiniz, deliliniz nedir?” diye soruldu. Bu hususta bizi aydınlatır mısınız?

Cevap: Allah’ın (cc) kitabı ve Resulü’nün (sav) sünneti, amellerin hükme bağlanmasında en sağlam ölçü ve şaşmaz bir kıstastır. Bu esaslara uyan bir şey, meşru ve hakka uygun kabul edilir. Ehl-i sünnet mezhebinin hak olduğunu, Allah’ın(cc) Kitabındaki hükümlere, Resulü’nün(sav) sünnetine ve Ashab-ı Kiramın yürüdüğü yola uygun olması ile isbat ederiz.

10 – Soru: Şafii mezhebine mensup bulunan bir kişi, vefat ettiği zaman devri nasıl yapılacak?

Cevap: Aynı Hanefi mezhebinde olduğu gibi yapılacaktır.

11 – Soru: İslamiyet bir olduğuna göre mezhep ne için dört olmuştur?

Cevap: El bir tane olduğu halde, parmakların beş tane oluşu nasıl bizim iş görmemizi kolaylaştırmakta ise, mezheplerin durumu da aynen öyledir. Hepsi İslam esaslarına bağlı olup, halkın kolaylığı içindir.

12 – Soru: Vehhabilik nedir, hangi ülkede mevcuttur?

Cevap: “Selefi’lik iddiası içinde kamufle edilmiş, sarılıp sarmalanmış bir “Mücessime” sempatizanlığıdır. Suudi Arabistan’dan kaynaklanmaktadır. Orada tahsil görmüş bazı kimseler tarafından veya bu işin çığırtkanları vasıtası ile İslam aleminin birçok beldesine sıçramıştır.

13 – Soru: Bizim mezhep (Hanefi) de altın diş yasak mı?

Cevap: Dişinde çürük falan yok iken keyf ve süs için yaptırılırsa hem gusle mani, hem de altınla zinetlenmek erkeğe haramdır. Fakat dişlerindeki çürük sebebiyle yaptırılacak ise, bu zaruret halidir. Zaruret halinde ve zaruret miktarını geçmemek şartı ile diş doldurtmak veya altın kaplatmak İmam Muhammed’e göre caizdir.

14 – Soru: Ramazan ve Kurban Bayramı namazları biz Hanefîlerce vacib bulunmaktadır. Diğer üç mezhepte bu namazların hükmü nedir?

Cevap: Maliki ve Şafii mezheplerinde, bu namazlarla ilgili iki hüküm vardır. Birinci hüküm, bu namazlar sünnet, diğer bir kavle göre farzdır. Hanbeli mezhebinde ise farz-ı kifayedir.

15 – Soru: Sehiv secdesi, biz Hanefilere göre vacibtir. Şafii mezhebine göre bu secdenin hükmü nedir? Zira bulunduğumuz yerlerde Şafii bir imama uyduğumuz oluyor. Durumu bilmemizde fayda vardır?

Cevap: Sehiv secdesi, gerek Şafii gerekse Maliki mezheplerinde “sünnet” bulunmaktadır. Ancak şu var ki, imam sehiv secdesi yapacak olursa, bu mezhepteki kimsenin imama uyarak secdeyi yapması vacib olur.

1 – Soru: Öğlenci ve sabahçı olduğumuz zaman, devamlı şekilde abdestlerimizi iş yerinde alıyoruz. Yalnız ayak yıkama yeri, yüzümüzü yıkayacağımız yere 9-10 metre uzak. Tabii içimizde Hıristiyanlar da olduğu için, “Burası ayak yıkama yeri değil” diyorlar. Elimizi, yüzümüzü ve kollanmızı yıkayıp, ayaklarımızı da bundan 10-15 metre uzaklıktaki bir yerde yıkıyoruz. Bu abdestle de namaz kılıyoruz. Caiz mi, değil mi?

Cevap: Abdest uzuvlarının birbiri peşine yıkanması, Hanefi mezhebine göre sünnettir. Bu sebeple yüzünüzü yıkadığınız yerden 15 metre ilerdeki çeşmeden ayağınızı yıkayarak aldığınız abdestle namaz kılmak caizdir.

2 – Soru: Abdest alırken başımızın dörtte birini mesh manasını nereden anlıyoruz?

Cevap: Abdestin farziyyeti ile ilgili sure-i Maide’nin 6. ayeti, başı meshetmeyi farz kılmıştır. Farz kılınan miktar hususunda müctehidlerin içtihadı ve ihtilafı bulunmaktadır. İmam Ebu Hanife’nin içtihadı dörtte bir miktarın meshedilmesidir. Muğire b. Şube’nin rivayet ettiği bir Hadis-i Şerif buna mesned olmaktadır. Bu sahabi diyor ki: “Peygamber (sav) bir kavmin süprüntülğüne geldi de küçük abdest bozdu, sonra abdest aldı, başının nasiyesine ve mestleri üzerine mesh etti.” Nasiye, alın tarafına doğru uzayan saçların bulunduğu başın tepe kısmıdır. Bu ictihadda bulunan ilim erbabı ve müctehidler, “Bi rüusiküm”deki banın teb’iz için olduğu görüşündedir.

3 – Soru: Namaz kılmasak bile gerektiği zaman namaz abdesti almak, beyhude bir hareket midir? Dinen açıklamasını yapar mısınız?

Cevap: Abdest, namaz, tavaf ve Kur’an-ı Kerim’e el sürmek için farz (şart) tır. Sair hallerde abdestli bulunmak bir fazilettir. Fakat namaz kılmayınca abdestten beklenen fayda tam olarak doğamaz. Her zaman abdestli bulunmanın hikmet ve faydalarından biri de “şeytanın o kimseye namazı bıraktırmaktan ümit kesmesidir.” Bir kimse namaz kılmayınca şeytanın ümitlenmesine imkan vermiş ve Cenab-ı Hakk’ın rızasını kazanamamış olur. Namaz kılmadığı halde abdestli bulunmak, devamlı çorap giyip de pantolonsuz gezmeye benzer. Dünyada ahirete giden yolun üzerinde birçok haramiler var. Olmaya ki onlara kapılasınız. Olmaya ki onlara kapılanıp, İslami vazifelerden uzak kalasınız.

4 – Soru: Farz namazların dışındaki vakitlerde, hayrat suyundan alınan bir abdestle en az bir nafile namaz kılmak gerektiğini duyuyoruz. Bu hususta ne dersiniz?

Cevap: Bu tavsiye, yapıldığı zaman sevap olan, yapılmadığı zaman günah bulunmayan bir husus olmaktadır.

5 – Soru: Abdestsiz gezdiğim zaman huzur duyamıyorum ve işim rast gitmiyor. Bu sebeple, abdestli durmaya devam etsek ve fakat aldığımız abdestle nafile namaz kılmasak sorumlu olur muyuz?

Cevap: Bu abdestle nafile namaz kılamadığınız zaman sorumlu olmazsınız. Bir ayet de okusanız hakkını ödemiş olursunuz.

6 – Soru: Ben, abdest ve gusülde şüphelere düşüyorum. Yani, guslü yaptığım zaman “Acaba guslüm oldu mu?” diyor, abdest aldığımda da buna benzer şüpheler içimi kemiriyor. Ben, zaman geliyor da tekrar tekrar abdest alıyorum. Bana abdest ve gusülden tafsilatlı olarak bahseden bir kitap tavsiye eder misiniz?

Cevap: Vehim şeytandandır. Onun şerrinden korunmak için Euzü okuyunuz. Allah(cc)’a sığınınız ve Ayetü’l-Kürsi’yi okuyunuz. Dikkatlice abdest aldıktan sonra gelen bu vesveseye asla kapılmayınız ve içinizden gelen sese “abdestim abdest, guslüm gusüldür. Kör olası şeytan, sen kahrından çatla” diye onunla alay etmek gerekir. Tavsiye edeceğimiz kitaplar, evhamı gidermek için değil, bu husustaki fıkhi ve dini bilgilerinizi genişletmeye yarar. Büyük İslam İlmihali (Ö.N. Bilmen’in) ve Nimetü’l-İslam’ı okuyunuz.

7 – Soru: Abdestin farz olan mahallerini yıkayıp geri kalan taraflarınınn terk edilmesi caiz midir?

Cevap: Asla böyle bir şey doğru ve caiz değildir. Onların faydası olmasaydı Peygamber Efendimiz (sav) terk ederdi. Sünnetlerin ihmali, bid’atların ihyasına ve çoğalmasına yol açar. Bundan dolayı, her zaman ve hele asrımızda sünnetleri ifada azami gayret göstermelidir.

8 – Soru: Abdest alırken ağıza su vermek sünnet olduğu halde gusulde farz olmaktadır. Bunun sebebini açıklar mısınız?

Cevap: Abdestle ilgili Ayet-i Kerimede yüzün yıkanılması emredilmiştir. Yüz, saçın bittiği yerden çene altına kadar ve iki kulak arasında yer alan kısmın dışıdır. Burayı yıkamakla farz yerine gelir. Gusulde ağız ve burunun içi, vücudun dış kısmından kabul edilmiş bulunmaktadır. Bu sebeple ağız ve burun içinin yıkanılması gusulde farz, abdestte ise sünnettir.

9 – Soru: Suyu ile abedst alınan bir havuza para atmakta bir beis var mıdır? Bu havuzdan abdest almak caiz midir?

Cevap: Bu davranış bir israftır. Malı sokağa atmak gibidir ve ayrıca bid’attır. Fakat içine para atılmış olması, havuzun suyu ile abdest almaya engel olmaz.

10 – Soru: Tuvalette abdest almakta bir mahzur var mıdır?

Cevap: Başka bir yerde abdest almak imkanı bulunmadığı zaman helada da abdest alınabilir. Ancak, buralar temiz olmadığı için dualar okunamaz.

11 – Soru: Bir kimse, abdest alırken, abdest uzuvlarından birini unutuyor. Namazı kıldıktan sonra hatırlıyor. Yeniden abdest alıp namazı iade edecek mi?

Cevap: Evet, o uzvu da yıkayarak abdestini tekrar alması ve namazını tekrar kılması gerekir.

12 – Soru: Abdestin farzlarının dört olduğunu biliyoruz. Bazı kimseler bunun altı olduğunu iddia etmektedirler. Bunların iddiası dini esaslara uygun mudur?

Cevap: Evvela şunu belirteyim ki, bu, dine aykırı olmayıp, tafsilata ihtiyaç gösteren bir husus olmaktadır. Hanefi mezhebinde farz olarak kabul edilen şeyler, diğer mezheplerde de farzdır. Zira hakkında ayet bulunmaktadır. Bundan sonra, diğer üç mezhebin müctehidleri tarafından farz olduğuna hükmedilmiş şeyler de vardır. Şöyle ki: İmam Şafii, abdestin farzlarının altı olduğunu belirtmiş ve bizim bildiklerimizin üzerine “Niyyet” ile “Tertibe riayet’in farz olduğu ictihadında bulunmuştur. Niyyet, İmam Malik’e göre de farzdır. Ahmed bin Hanbel, tertibin farz olması hususunda İmam Şafii ile ictihad etmiş bulunmaktadır.

13 – Soru: Üzerinde ayet bulunan veya Allah (cc) adı bulunan bir parayı abdestsiz olarak almak nedir?

Cevap: Mekruhtur.

14 – Soru: Şia’nın abdestte ayaklarını mesh etmelerinin bir dayanağı var mıdır?

Cevap: Şia’nın hangi harekelinin sağlam bir dayanağı vardır ki, bunda mesned arayalım. Ehl-i sünnete muhalif kalmayı şiar edindikleri için her hususta muhalefeti şuur haline getirmişlerdir.

Şia, Maide suresinin altıncı ayetini “ve ercüliküm” şeklinde mecrur olarak okuyan kıraat imamlarının okuyuşundan hareketle kendisine ahkam çıkarmaktadır. Böyle okunması halinde, “Vemsehü bi rüüsiküm” cümlesi üzerine atıf olmakta, başınızı mesh ediniz, cümlesinin üzerine atfedilen kelimeye de onun hükmünü yükleyip ayaklara meshedileceği hükmünü vermektedirler. Önce şunu belirtmek isteriz ki, kıraat imamlarının hepsi böyle okumakta değildir. Nafi, İbni Amir ve Kisai, Nasb ile “Ve ercüleküm” okumaktadırlar. Mecrur olarak okuması halinde mana yönünden değil, lafız yönünden mütabeate binaen olmaktadır. (Nimetü’l-İslam, Kitabü’t-Taharet c. 66). Mecrur olarak okuma, “Cerri civari ve tenasüb-ü kelam içindir” Tefsir-i İbni Kesir, c. 2, s. 26) Mecrur okunduğu zaman meshin cevazı çıplak ayağa değil, ayakta mest varsa onun üzerine mesh etmekle kayıtlıdır. (Tefsir-i Kurtubi, c. 6, s. 93)

15 – Soru: Acaba Hz. Ali (ra) çıplak ayağının üzerine mesh etti mi?

Cevap: Bilakis Hz. Ali (ra), “Ayaklarınızı topuklara kadar yıkayınız” diye emir buyurmuştur. (Tefsir-i Kurtubi, c. 6, s. 93) Hz. Ali bir gün halkın arasında hüküm vermekte iken mübarek çocukları Hz. Hasan ile Hz. Hüseyin’in abdest ayetinin ayaklarla ilgili cümlelerini mecrur olarak “Ve ercüliküm” ibaresiyle “Ve ercüleküm” okumuş ve şöyle devam etmiş ve “Kelamdan” (varid olanın) önü de sonu da budur” demiştir. Ashabın ulemasından bulunan Abdullah bin Mes’ud ve Abdullah bin Abbas (ra) da, “Ve ercüleküm” okurlardı. (Tefsir-i Kurtubi, c. 6, s. 93)

Nezzal bin Sebre, Hz. Ali (ra)’den naklederek demiştir ki: Ali (ra) öğle namazını kıldırdıktan sonra, Küfe meydanında halkın arasına oturmuştu. İkindi vaktine kadar orada kaldı. İkindi olunca bir su küpünün yanınaa vardı. Bir avuç dolusu su alıp onu yüzüne, ellerine, başına ve iki ayağına sürdü, sonra ayağa kalkıp onun artanını ayakta olduğu halde içti, sonra, “Halktan bazı kimseler, ayakta su içmeyi kerih görüyorlar. Resulullah (sav), benim yaptığımı muhakkak yapmıştır” dedi ve şöyle devam etti: “Bu, abdestini bozmayanın abdestidir” dedi.

Hazret-i Ali’ye (ra) nisbet edilen ve ayaklar üzerine meshetmekle ilgili bunun dışında bir beyan yoktur. Abdesti olanın eline, yüzüne, başına ve ayaklarına su sürmesi, serinlemek için olmaktadır. (Tefsir-i İbni Kesir, c. 2, s. 26)

İbni Arabi demiştir ki: “Ulema, ayağı yıkamanın vacip olduğu üzerinde ittifak etmiştir. Taberi’den başka bunu reddedeni bilmiyorum.” (Tefsir-i Kurtubi, c. 6, s. 91) Bu kelimeyi mecrud olarak “Ve ercüliküm” okuyanlardan bir kısmı “Ayakları mesihten murat, yıkamaktır” demişlerdir. Sahih olan da budur. Zira mesh kelimesi, sıvazlamak ile yıkamak arasında müşterek bulunmaktadır. Bazen yıkamada bazen de meshetmekte kullanıldığı olmuştur. (Tefsir-i Kurtubi, c. 6, s. 92)

Peygamber Efendimiz abdestlerinde ayaklarını yıkamış ve “Bu bir abdesttir ki, Allah bundan başkasını kabul etmez” buyurmuştur. (Tefsir-i İbni Ke-sir, c. 2, s. 26; Nimetü’l-İslam; Kitabü’t-Taharet, s. 66)

Abdullah bin Zübeyr’e (ra), Peygamber Efendimiz(sav)’in nasıl abdest aldığı sorulmuş idi. Bir kap su istedi ve onlara göstermek için Peygamber Efendimiz’in aldığı şekilde abdest aldı: Önce üç defa ellerini yıkadı, sonra üç defa mazmaza ve istinşak yaptı, sonra da üç defa yüzünü yıkadı, sonra dirsekleriyle birlikte üç defa kollarını yıkadı, sonra başını meshetti de ellerini bir defa öne, bir defa da geriye götürdü, sonra topuklarına kadar iki ayağını yıkadı. (Tefsir-i Kurtubi, c. 6, s. 96)

Şayet ayakta farz olan, mesih olsaydı veya mesih caiz bulunsaydı, yıkamayı terk etmek üzerine vaid (korkutucu beyan) vaki olmazdı. Zira meshetmek ayağın her tarafını kaplamak değil, ancak mestin üzerine olduğu gibi, bazı yerlere elin temas etmesidir. (Tefsir-i İbni Kesir, c. 2, s. 27)

Bir de Peygamber’in (sav) Buhari ve Müslim’de Abdullah bin Amr ile Ebu Hüreyre’den (ra) rivayet edilen hadis-i şeriflerinde “Abdestinizi ikmal ediniz. (Kuru kalan) ökçelerin vay ateşten haline” buyurmaktadır. Aynı metinle bir hadis-i şerifi Müslim, Hz. Aişe’den (ra) rivayet etmiştir. (Tefsir-i İbni Kesir, c. 2, s. 26) Peygamber (sav), abdest alan bir adamın ayağının üzerinde tırnak kadar bir yerin kuru kaldığını görmüş ve “Kuru kalmış ökçelerin vay haline” buyurmuştu. Hz. Enes (ra) nakletmektedir: Peygamber’e (sav) bir adam gelmiş, orada iken abdest almış ve ayağının üzerinde tırnak kadar bir yeri kuru kalmıştı. Bunu gören Peygamber (sav), “Dön de abdestini güzel al” buyurdu. (Tefsir-i îbni Kesir, c. 2, s. 27) Bu hususta daha fazla bilgi için gerek tefsir gerekse fıkıh kitaplarının geniş bilgi ihtiva edenlerim gözden geçirmeleri tavsiye olunur.

16 – Soru: Mesh ne demektir? Ve başın mesihteki mahalli neresidir?

Cevap: Mesh, başka tarafta kullanılmamış bir yaşlığı bir yere değdirmekten ibarettir. Başın, kulağın üst tarafında kalan yerin dörtte birini mesh farz olmaktadır.

17 – Soru: Kişi, abdest aldıktan sonra bazı yerlerin kuru kaldığına dair şek etse ne yapar?

Cevap: Kuru kaldığına dair kesin bilgisi yoksa şekke itibar yoktur.

18 – Soru: Gözler, yüz üzerindeki birer uzuv olduğu halde neden gözlerin içini yıkamıyoruz?

Cevap: Gözlerin içini yıkamak zarar vereceği için abdestte ve gusülde yıkanması caiz değildir.

19 – Soru: Abdest aldıktan sonra başını tıraş ettiren kimsenin yeniden başını mesh etmesi gerekir mi?

Cevap: Mesh etmesi lazım gelmez. Zira, saçlar kesilmekle hades (abdest bozulması) vaki olmuş değildir. İkincisi, başı mesh etme farzı sakıt olmuştur. Düşmüş olan bir mükellefiyet geri gelmez.

20 – Soru: Abdest veya gusülden sonra tırnak kesen kimsenin orayı tekrar yıkaması gerekir mi?

Cevap: Gerekmez. Sadece orayı yıkamak müstehab olur.

21 – Soru: Bir insan abdest almış, daha sonra kolunda bir kuru yer kaldığını görmüş olsa ve eliyle o kuruluğu gidermiş olsa, acaba bu abdest tamam olur mu?

Cevap: Abdestte her uzuv müstakil bir uzuv olarak kabul edilmektedir. Koldaki kuru yer, aynı koldaki yaşlılıkla giderilebilir. Böyle yaparak abdestini tamamlamış olur.

22 – Soru: Taharet-i suğra ne demektir?

Cevap: Abdestsizlik halini gidermek, yani abdest almak demektir.

23 – Soru: İştiyak ne demektir?

Cevap: Misvak kullanmak demektir.

23 – Soru: Teşvis ne demektir?

Cevap: Misvake bedel olarak dişleri parmakla temizlemek demektir.

24 – Soru: Teslis ne manasına gelmektedir?

Cevap: Bir fi’li üçlemek, üç defa yıkamak manasına gelmektedir.

25 – Soru: Tahlil ne demektir?

Cevap: (Parmaklarını) aralamak, parmak aralarını temizlemek demektir

S17. Namaz kimlere farzdır?
C17. Müslüman, akıllı, ve ergenlik çağına gelmiş kişilere.

S18. Namazın şartları nelerdir?
C18. 1- Hadesten Taharet: Abdestsizliğin giderilmesi.
2- Necasetten Taharet: Beden, elbise ve Namaz
kılınacak yerdeki pislikleri temizlemek.
3- Setri avret: Erkeklerin göbek ile diz kapağı arasını,
Kadınların el ve yüzü hariç tüm bedenini örtmesi.
4- İstikbal-i Kıble: Namaz kılacak kişinin yüzünü,
kıbleye dönmesi.
5- Vakit: Namazları vakitleri içerisinde kılınması.
6- Niyet: Hangi Namazı kıldığını bilmesi, dil ile
söylemek ise sünnettir.

S19. Mevlid kandili nedir?
C19. Peygamberimizin doğduğu gecedir (Rebiül evvel ayının 12. Gecesi)

S20. Regaib gecesi nedir?
C20. Recep ayının ilk cuma gecesi, yani perşembeyi cumaya bağlayan geceye “Regaib gecesi” dir.

S21. Mirac gecesi nedir?
C21. Peygamberimizin göklere yükseldiği ve Namazın farz kılındığı recep ayının 27. gecesidir.

S22. Berat gecesi nedir?
C22. Şaban ayının 15. Gecesidir. Berat kurtuluş anlamındadır.
Bu geceyi uyanık geçirip günahlardan af dilemeliyiz.

S23. Kadir gecesi nedir?
C23. Bin aydan hayırlı olan Ramazan ayının 27. Gecesidir.

S24. Cuma kimlere farzdır?
C24. a) Erkek olmak, b) Hür olmak, Mukim olmak,
d) Sağlıklı olmak, e) Yürümeye gücü yetmek.

S25. Cuma Namazı kaç rekattır.
C25. Cuma Namazı: On rekattır. 4 rekat ilk sünnet, 2 rekat hutbeden sonra cemaatle kılınan farz,
4 rekat farzdan sonra kılınan son sünnet.

S26. Teravih Namazı kaç rekattır?
C26. Teravih Namazı yatsı Namazından sonra, vitir Nama-zından önce kılınan 20 rekat Namazdır
2′şer rekat veya 4′er rekat olarak kılınır.

S27. Zekàtın tarifi nedir?
C27. Dinin tarif ettiği ölçülere göre zengin olan Müslümanların yılda bir defa malının kırkta birini fakir olan Müslümanlara vermesidir.

S28. Zekàtı kimler verir?
C28. a)Müslüman, b) Akıllı, c) Erginlik çağına gelmiş,
d) Hür, e) Asıl ihtiyaçlarından ve borçlarından başka “nisab” miktarı mala sahip, f) Malının üzerinden bir yıl geçen kimselere zekat farzdır.

S29. Zekàt verilmesi gereken mallar nelerdir?
C29. a) Altın: 80,18gram veya daha fazlası.
b) Gümüş: 560 gram veya fazlası.
c) Para: 80 gr. Altın miktarına eşit para.
d) Ticaret malları: Para ölçüsünde.
e) Koyun ve keçi: 40 taneden fazla.
f) Sığır ve manda: otuz sığır veya manda olursa.
g) Deve: Beş deve ve fazlası.

S30. Zekât verilmesi gerekmeyen mallar nelerdir?
C30. Kendisi ve bakmakla yükümlü olduğu kimselerin ihtiyacı olan şeylerden zekât verilmez.
Oturulan ev, ev eşyası, binek arabaları, ticaret için olmayan kitap ve aletler, yiyecek ihtiyaçları.

S31. Zekât kimlere verilir?
C31. a) Fakirler, b) Yoksullar, c) Borçlular, d)Yolda kalanlar, e)Allah yolunda cihad yapan, f) ilim öğrenenler…

S32. Zekât kimlere verilmez?
C32. a) Anne-Baba, büyük Anne, büyük Baba, çocukları, torunlarına.

S33. Fıtır sadakası ne demektir?
C33. Borcundan ve asli ihtiyaçlarından başka en az nisap miktarı mala veya onun değerinde paraya sahip olan Müslüman fıtır sadakakası verir. Fıtır sadakası bayramdan önce verilen bir sadakadır. Çocukların sadakalarını babaları verir.

S34. Fıtır sadakası hangi cins yiyeceklerden verilir?
C34. Buğday = 1460 gr. , Arpa = 2920 gr. , Kuru üzüm = 2920 gr. , Hurma = 2920 gr. ,
veya bunların karşılığı para.

S35. Oruç nedir?
C35. Oruç: Tanyerinin ağarmasından (imsak vaktinden), akşam güneşi batıncaya kadar yemek, içmek ve cinsi ilişkiden uzak durmaktır.

S36. Oruç kimlere farzdır?
C36. Müslüman, akıllı ve ergenlik çağına
girmiş olan kişilere farzdır.

S37. Oruca niyet ne zaman yapılır?
C37. Orucun sahih olması için niyet şarttır. Niyetsiz oruç kabul olmaz.
Ramazan orucuna akşamdan itibarenkuşluk vaktine kadar niyet edilebilir.

S38. Farz olan oruç ne demektir?
C38. Ramazan ayında tutulan oruçtur. Ramazanda tutulamayan orucun kazası ve kefaret oruçları da farzdır.

S39. Vacip olan oruç ne demektir?
C39. Adak oruçları ile bozulan nafile orucu kaza etmek vaciptir.

S40. Sünnet olan oruç ne demektir?
C40. Muharrem ayının 9 ve 10. veya 10 ve 11. günleri oruç tutmak sünnettir.

S41. Müstehab olan oruç ne demektir?
C41. Kameri ayların 13, 14 ve 15. günleri ile haftanın pazartesi ve perşembe günleri ve Ramazandan sonra şevval ayında altı gün.

S42. Kaza orucu ne demektir?
C42. Herhangi bir özürden dolayı tutamadığı oruçları, özürü bittikten sonra herhangi bir günde tutmak.

S43. Kefaret orucu ne demektir?
C43. Özürsüz olarak bozulan Ramazan orucunun yerine altmış gün peşpeşe ara vermeden tutulan ceza orucudur.

S44. Orucu başka zamanda tutmayı mubah kılan özürler nelerdir?
C44. a) Hastalık, b) Yolculuk, c) Ölümle veya zor bir durumla karşı karşıya gelmek, d) Şiddetli açlık ve susuzluk, e)Yaşlılık ve düşkünlük.

S45. Fidye ne demektir?
C45. Fidye: Oruç tutmaya gücü yetmeyen düşkün ve yaşlı kimseler ile iyileşme ümidi olmayan hastalar,Ramazan ayının her günü için fakire bir fidye verirler.

S46. Orucun faydaları nelerdir?
C46. a) Oruç ahlakımızı güzelleştirir, b) İnsanın merhamet ve yardım duygularını geliştirir,
c) İnsana nimetlerin değerini öğretir, d) İnsanı sağlıklı yapar,
e) Sabırlı olmayı öğretir…

S47. Haccın edasının şartları nelerdir?
C47. a) Vücutça sağlıklı olmak, b) Hacca gitmesine bir engel bulunmamak, c) Yol güvenliği olmak,
d) Kadının yanında kocası veya evlenmesi caiz olmayan bir akrabası olmak.

S48. Hac kimlere farzdır?
C48. a) Akıllı olan, b) Erginlik çağına giren, c) Müslüman olan, d) Hür olan, e) Hacca gidip gelinceye kadar kendisinin ve ailesinin geçinebileceği maddi güce sahip olan.

S49. Haccın farzları nelerdir?
C49. a) İhrama girmek, b) Arafat’ta Vakfe durmak, c) Kàbe’yi tavaf etmek.

S50. Kaç çeşit Hac vardır?
C50. a) Haccı İfrad , b) Haccı Temettü , c) Haccı Kıran

S51. Haccı İfrad ne demektir?
C51. Umresiz yapılan Hac demektir. Hacı adayı ihrama girerken sadece Hacca niyet eder ve Hac vazifelerini yerine getirir. İfrad Haccı yapanlara kurban vacip değildir.

S52. Haccı Temettü ne demektir?
C52. Umre ve Haccı ayrı ayrı ihrama girerek yapmaktır Hacı adayı önce umre için ihrama girer, umre vazifesinden sonra, ihramdan çıkar. Günü gelince yeniden ihrama girer Hac vazifesini tamamlar. Kurban kesmek vaciptir.

S53. Haccı Kıran ne demektir?
C53. Umre ve Haccı bir ihramda yapmaktır. Hacı adayı İhrama girerken hem umreye hem de Hacca niyet eder. Önce umreyi sonra Haccı yapar. Kurban kesmek vacip.

S54. İhram nedir?
C54. Hac ve Umre yapacak olan kimsenin diğer zamanlarda helal olan bazı fiil ve davranışları belli bir süre kendisine haram kılmasıdır. (İhram;erkekler için iki parça beyaz havludur. Kadınlar için kendi elbiseleridir,uzunca bir entari şeklinde olursa daha efdaldir.

S55. Umre nedir?
C55. Belirli bir zamana bağlı olmadan usulüne göre ihrama girdikten sonra tavaf etmek, sa’y yapmak ve ihramdan sonra tıraş olmaktan ibarettir. Umre sünnettir belli bir zamanı yoktur.
Arefe ve onu izleyen kurban bayramı günlerinde umre yapılmaz.

S56. Vakfe nedir?
C56. Hacda Arafat ve Müzdelife denilen yerlerde belirli zamanlarda bir süre kalmaktır. Arafat vakfesi farz, müzdelife vakfesi vaciptir.

S57. Tavaf nedir?
C57. Kabe’nin etrafını usulüne göre yedi defa dönmektir.

S58. Sa’y nedir?
C58. Kabe’nin yakınında bulunan Safa ile Merve tepeleri arasında gidip gelmektir.
Bu gelişler, Safa’dan Merveye dört Merve’den Safa’ya üç olmak üzere yedi defadır.

S59. Telbiye nedir?
C59. İhramlı olarak ve yüksek sesle: “Lebbeyk, Allahümme lebbeyk,
lebbeyke la şerike leke lebbeyk, inne’l-hamde ve’nnimete leke ve’lmülk, la şerike lek” demektir.